Almanya’dan Yapay Zekaya Emsal Karar

Almanya’da verilen tarihi nitelikteki karar, yapay zeka modellerinin telifli eserleri yalnızca “öğrenme aşamasında” işlemesini bile çoğaltma sayarak şirketleri doğrudan sorumlu tuttu. Münih Mahkemesi, ChatGPT’nin Herbert Grönemeyer dahil dokuz sanatçının şarkı sözlerini izinsiz kullandığını tespit etti. Karar, yapay zeka şirketleri için şeffaf veri politikalarını zorunlu kılarken tüm gözleri Ocak ayında başlayacak SunoAI davasına çevirdi.

Davanın Arka Planı 
GEMA, ChatGPT’nin korunan şarkı sözlerini neredeyse birebir şekilde kullanıcılara aktardığını ortaya koydu. OpenAI, modelin “öğrenme” sürecinde yalnızca istatistiksel örüntüler işlediğini savunsa da mahkeme, yapay zekanın eserleri ezberlediğini ve gerektiğinde yeniden ürettiğini belirledi. Böylece hem eğitim verisi işleme hem de çıktı temelli çoğaltım telif ihlali olarak kabul edildi. Karar, yapay zeka eğitiminin sınırlarını yeniden çiziyor.

Münih Mahkemesi’nin Gerekçesi 
Mahkeme, ChatGPT’nin metin ve veri madenciliği istisnasına giremeyeceğini belirterek modelin şarkı sözlerini analiz etmekle kalmadığını, talep edildiğinde neredeyse tam metin olarak geri verdiğini ifade etti. Bu durum, Alman Telif Yasası’na göre açık bir “çoğaltma” eylemi. Karar, yapay zeka şirketlerinin lisans almadan telifli eserlere erişemeyeceğini netleştirdi. Böylece Avrupa’da içerik taraması ve veri toplama dönemi keskin biçimde sınırlandırılmış oldu.

Yeni Hukuki Dönem: Şeffaflık ve Lisans Zorunluluğu 
Karar, yapay zekanın eğitimi için kullanılan tüm müzik, metin ve görsel verilerin lisanslanması gerektiğini açık biçimde ortaya koyuyor. Şirketler artık hangi verileri topladığını ve modellerde nasıl işlediğini belgelemek zorunda. Bu, yapay zeka ekosisteminde ilk defa gerçek bir şeffaflık baskısı oluşturuyor. Avrupa Birliği’nin dijital telif düzenlemeleriyle birleşince, tüm AI teknolojisi için bağlayıcı yeni standartlar oluşmuş durumda.

Gözler SunoAI Davasında
GEMA, bir sonraki büyük mücadeleye hazırlanıyor: Ocak ayında başlayacak SunoAI davası. Bu dava, yapay zeka tarafından üretilen müziklerde hangi telifli eserlerin referans alındığı, hangi katalogların izinsiz tarandığı ve şirketin veri havuzunu neden gizlediği üzerine yürütülecek. Uzmanlara göre “ChatGPT davası başlangıçtı, asıl fırtına SunoAI ile kopacak.” Avrupa’daki tüm yapay zeka müzik modelleri bu davanın sonucunu yakından izliyor.

Türkiye Perspektifi: MESAM’ın Tutumu 
Kararın ardından Türkiye’de MESAM, süreci yakından takip ettiklerini ve üyelerinin haklarını korumaya devam edeceklerini açıkladı. MESAM, yapay zeka modellerinin Türkçe eserleri izinsiz taradığına dair artan ihbarlara dikkat çekiyor. Almanya’daki kararın Türkiye’deki yasal tartışmaları hızlandırması bekleniyor. MESAM, lisanssız kullanıma karşı uluslararası meslek birlikleriyle daha güçlü bir işbirliği sürecine hazırlanıyor.

Kürt Müziği Açısından Önemi 
Bu karar, telif hakları sık sık ihlal edilen Kürt müziği için kritik bir emsal oluşturuyor. Dengbêj arşivlerinden modern Kürt sanatçıların kayıtlarına kadar pek çok eser, yapay zeka şirketleri tarafından izinsiz taranıyor. Münih kararının ardından Kürt müziği arşivlerinin rızasız kullanımının önüne geçilmesi bekleniyor. Bu karar Kürt kültürel mirasının dijital dünyada korunması ve sanatçı emeğinin görünür hale gelmesi açısından tarihi bir adım olarak görülüyor.