Kerkûk

Rotasyonlu yönetim anlayışı ile yönetilen Kerkûk’te Kürtlerden sonra Türkmenler, sırada Araplar var. Sistem nasıl işliyor?

Kürtler, Araplar ve Türkmenler
2024 seçimleri, Kerkûk’te net bir iktidar çıkarmadı. Kürtler en büyük blok olarak öne çıksa da iç bölünmeler, Arapların yükselişi ve Türkmenlerin kilit rolü, tek başına yönetimi imkansız kıldı. Ortaya çıkan tablo, sandığın değil, zorunlu uzlaşmanın belirleyici olduğu yeni bir sürecin kapısını araladı ve siyasi pazarlıkları kaçınılmaz hale getirdi.

Reşid Oteli Anlaşması

Anlaşmanın temelinde “karşılıklı kazanım” formülü yer aldı. Sünni Arap blokları ve Irak Türkmen Cephesi, cumhurbaşkanlığı sürecinde YNK adayına destek verirken; bunun karşılığında Kerkûk’te yönetim paylaşımına dayalı yeni bir model üzerinde uzlaşı sağlandı. Bu çerçevede en kritik karar, rotasyon sistemi oldu. Valilik görevinin dört yıllık süreçte iki yıl Kürtler, bir yıl Türkmenler ve bir yıl Araplar arasında el değiştirmesi kabul edildi. Böylece hiçbir grubun kalıcı hakimiyet kuramaması garanti altına alındı.

Kürt Vali Yerine Türkmen Vali Geçti

Kerkûk İl Meclisi’nde yapılan oturumda, YNK bağlantılı vali görevden ayrıldı ve yerine Irak Türkmen Cephesi lideri Mohammad Saman seçildi. Böylece valilik yaklaşık bir yüzyıl sonra yeniden Türkmenlere geçti. Bu gelişme sembolik açıdan önemli olsa da, sahadaki gerçek güç dengeleri değişmiş değil; yönetim hala çok aktörlü bir pazarlık sistemine dayanıyor.

YNK ve KDP Gerilimi Kürt Birliğini Engelliyor
Süreç, Kürt siyaseti içindeki bölünmeyi daha da derinleştirdi. KDP, Türkmen valinin seçildiği meclis oturumunu boykot ederek yeni modele karşı çıktığını gösterdi. Bu tutum, hem Kerkûk’teki güç paylaşımına mesafe koydu hem de Kürtler arasındaki rekabeti görünür hale getirdi. Ortaya çıkan tablo, Kürtlerin ortak hareket edemediği sürece güç kaybettiğini bir kez daha ortaya koydu.

Güç Değil Denge Sistemi
Bugün Kerkûk’te oluşan yapı, klasik bir iktidar modelinden farklıdır. Türkmenler valiliği almış olsa da belirleyici güç hala çok aktörlü dengededir. Araplar sayısal, Kürtler tarihsel, Bağdat ise yapısal güç sahibidir. Bu nedenle Kerkûk’te hiçbir kazanım kalıcı değildir; her pozisyon geçici ve pazarlığa açıktır. Türkmenlerin valilik süreci yıl sonuna kadar devam edecek. Ardından görev Arap bir adaya devredilecek. Bu geçiş, rotasyon modelinin sürdürülebilirliğini test edecek en kritik aşama olacak.

2024 Kerkûk Seçimleri: Sayılar Ne Söylüyor?

Sandalye Dağılımı

YNK: 4 sandalye
Takaddum (Arap): 3 sandalye
Türkmen Cephesi: 2 sandalye
Arap koalisyonları (Azm vb): 2 sandalye
PDK: 1 sandalye
 

Kürtler hala en büyük blok, ama bölünmüş (YNK ve PDK) Araplar ikinci büyük güç Türkmenler kilit aktör konumunda.