Susika Simo:

1955 yılında Erivan Radyosu’nda şarkı söyleyen ilk Kürt kadını olan Susika Simo, sadece bir ses değil; bir halkın kültürel direniş sembolüdür. Kızıl Meydan’dan tüm Sovyet coğrafyasına yayılan bu devrimci sesin, tıp eğitiminden sahnelere uzanan, feodal engelleri ve toplumsal tabuları yıkan ilham verici hayat hikayesini sizler için bir dosyada bir araya getirdik.

Tıp Eğitiminden Dengbêjlik Yolculuğuna

1925 yılında Elegez’de doğan Susika Simo, eğitimini tıp üzerine tamamlayarak bir süre hemşirelik yapar. Ancak içindeki sanat arayışı onu hastane koridorlarından alıp sahnelerin tozuna savurur. Kadınların toplumsal alanda kısıtlandığı katı geleneklerle savaşarak sanat yoluna çıkan Simo, Sovyetler Birliği’nin sağladığı eşit haklar sayesinde feodal aşiret düzenine karşı duran ilk kadın dengbêj olmayı başarır.

Toplumsal Tabuları Yıkan Bir Kadın
Sadece sahnede değil, özel hayatında da cesur adımlar atan sanatçı, Ermeni Kulya Neftelyan ile evlenerek toplumsal ve inançsal duvarları zorlar. Başta tepki görse de bilgisi ve sanatıyla kendini Kürt toplumuna kabul ettirmeyi bilir. Eşiyle birlikte köy köy dolaşarak Ermenice ve Kürtçe şarkılar söyleyen Simo, gür sesiyle halkı kendine hayran bırakırken ön yargıları birer birer yıkar.

Kızıl Meydan’da Yankılanan Kürt Ezgileri
1965 yılında Kızıl Meydan’da verdiği konserle ismi tüm SSCB’ye yayılan sanatçıya, kavalıyla Egidê Cimo ve sesiyle Karapetê Xaço eşlik eder. Ermenistan Filarmonisinde Kürt kültürünü temsil eden Simo, atalarının klamlarını ve halk oyunlarını tüm Kafkasya’ya tanıtır. Erivan Radyosu’nda "Gulîzar" klamıyla başlayan radyo serüveni, Kürt müziğinin modern kanallarda var olmasını sağlayan tarihi bir dönüm noktası haline gelir.

Ölümsüz Bir Kültürel Miras
1977 yılında, 52 yaşındayken hayata veda eden Susika Simo, arkasında çocukları olmasa da koca bir halkın kültürel belleğini bıraktı. Erivan Radyosu arşivlerinde yaşayan "Zilfanê" ve "Sînê" gibi onlarca klamı, bugün hala kadın sanatçılara mücadele azmi ve cesaret vermeye devam ediyor. Gümrü topraklarında yatan bu büyük efsane, kadınların sanat dünyasındaki yolunu aydınlatan sönmez bir meşaledir.

Kürt Kültür Rönesansının Merkezi: SSCB
Ekim Devrimi sonrası SSCB, Kürtlere geniş kültürel haklar tanıyarak bir ilke imza attı. İlk Kürtçe film "Zere" Ermenistan’da çekildi, ilk Kürtçe roman "Şivanê Kurmanca" bu topraklarda yazıldı. Susika Simo, edebiyattan sinemaya kadar uzanan bu özgürlük ikliminde yetişti. Dört parçaya bölünmüş Kürt halkı için Sovyetler Birliği, kültürel bir nefes alanı ve ilklerin yaşandığı akademik bir merkez oldu.