Tanrıçalara Kıyan Çağ

Almanya’nın Coesfeld kentinde üç çocuk annesi Türkiyeli kadın, kaldığı sığınma evinde bıçaklanarak öldürüldü; ayrı yaşadığı eşi cinayet şüphesiyle tutuklandı. Türkiye’de Buse G., Ayşe Kapçı, Hasret E. ve Fatma Ç. erkek şiddetiyle yaşamını yitirdi. Kadınların ayrılma, uzaklaşma ve hayatta kalma çabası karşısında yanıt bekleyen soru aynı: Tehlike biliniyorsa kadınlar neden korunamadı?

Sığınma Evinde Cinayet

Almanya’nın Coesfeld kentinde 36 yaşındaki, üç çocuk annesi Türkiyeli kadın, eşinden gördüğü şiddet nedeniyle kadın sığınma evinde kalıyordu. 23 Eylül’de ayrı yaşadığı eşi oraya giderek kadını bıçakladı; kadın hayatını kaybetti. Cinayet şüphesiyle tutuklanan erkek hakkında kadına yönelik şiddet suçlamalarıyla açılmış bir dava da sürüyordu. Kadın önceki duruşmada cinsel saldırıya uğradığını söylemişti.

Türkiye: Okulda, Merdivende, İşte, Sokakta

Ankara’da Buse G. çocuğunu beklediği okul bahçesinde bıçaklandı ve hastanede öldü. Isparta’da Ayşe Kapçı, babasının evine giderken sokakta vuruldu. Diyarbakır’da Ayfer Çakmak evden kaçmaya çalışırken merdivenlerde öldürüldü. Manisa’da Hasret E. bıçaklandı; Kocaeli’de Fatma Ç. eski eşinin silahlı saldırısında yaşamını yitirdi. Bu olaylarda saldırı şüphelileri kadınların eşi veya ayrıldığı erkeklerdi.

Tarihte Kadınları Öldürenler

1692 Salem cadı yargılamalarında 14 kadın ve beş erkek asıldı. Bridget Bishop idam edilen ilk kişiydi. Dominik Cumhuriyeti’nde diktatörlüğe karşı mücadele eden Mirabal Kardeşler, 25 Kasım 1960’ta öldürüldü. Farklı dönemlerin bu olayları, kadınları susturmak için kullanılan şiddetin tarihini hatırlatıyor. Mirabal Kardeşlerin öldürüldüğü gün, kadına yönelik şiddetle mücadelenin uluslararası simgesi oldu.

Şiddetin Dünya Ölçeği

BM Kadın Birimi’nin verilerine göre 2024’te dünya genelinde yaklaşık 50 bin kadın ve kız çocuğu, yakın partnerleri veya aile üyeleri tarafından öldürüldü. Bu sayı, erkek şiddetinin tek bir ülkeye özgü olmadığını gösteriyor. Coesfeld’den Türkiye’ye uzanan katliamlarda failin kimliği kadar, ölümden önceki uyarıların ve koruma kararlarının nasıl ele alındığı da araştırılmalı.

Katlin Faili Erkek

Kadınlara kıyan çağ, tanrıçalara kıyan çağ. Kadınlar ayrılmak, hayır demek, kendi yaşamlarına karar vermek istedikleri için hedef alınıyor. Bıçaklayan, vuran, yakan erkeğin eylemini gizleyen edilgen dil, bu gerçeği örtemez: Fail erkek. Her olayın hukuki sorumluluğu yargıda belirlenir; gazeteciliğin sorusu ise açık kalır: Kadınlar hayattayken onları korumak için ne yapıldı?