Giden Geri Dönmedi

Bir Kuşağın Ortak Gelecek Arayışı

Van’dan İstanbul’a, Diyarbakır’dan İzmir’e, Mardin’den Ankara’ya… Her yıl binlerce genç üniversite eğitimi, iş umudu ve daha iyi yaşam koşulları için memleketlerinden ayrılıyor. Ancak eğitim için başlayan bu yolculukların büyük bölümü geçici olmuyor; kalıcı yerleşime dönüşerek doğup büyüdükleri kentlerden kopuşu beraberinde getiriyor.

Son yıllarda yaşanan en dikkat çekici toplumsal değişimlerden biri, genç nüfusun büyük kentlerde yoğunlaşması ve yerel insan kaynağının giderek azalması olarak öne çıkıyor.

Bir Bavulla Başlayan Yolculuk

Van’da doğup büyüyen bir genç üniversiteyi kazandığında çoğu zaman ailesinin ilk beklentisi iyi bir eğitim alarak iş sahibi olmasıdır. Ancak mezuniyet sonrasında karşılaşılan tablo farklıdır. Kamu kadrolarının sınırlı olması, özel sektörün yeterince gelişmemesi ve ekonomik imkanların daralması nedeniyle gençler iş bulabilecekleri kentlerde kalmayı tercih ediyor. Bu durum bir çok şehir için benzer şekilde yaşanıyor. Kalabalık genç nüfusuyla dikkat çeken mahallelerde bugün yaşlı nüfusun ağırlığının arttığı gözleniyor.

Diploma Var, İş Yok

Gençlerin en çok dile getirdiği sorunların başında işsizlik geliyor. Üniversite mezunu gençler yıllarca eğitim aldıktan sonra kendi şehirlerinde mesleklerine uygun iş bulmakta zorlanıyor. Mühendisler, öğretmenler, sağlık çalışanları ve farklı alanlardan mezun olan gençler büyük şehirlerde daha fazla fırsat gördükleri için geri dönüş planlarını erteliyor.

Ekonomik analizler, bu durumun yalnızca bireysel değil, bölgesel bir kalkınma sorunu olduğuna dikkat çekiyor. Çünkü eğitimli insan gücünün göç etmesi, yerel ekonomiyi ve üretim kapasitesini doğrudan etkiliyor.

Aileler İkiye Bölünüyor

Göçün ekonomik olduğu kadar sosyal sonuçları da bulunuyor. Birçok ailede anne ve baba memlekette kalırken çocuklar farklı şehirlerde yaşamlarını sürdürüyor. Bayramlar, düğünler ve özel günler dışında aile bireylerinin bir araya gelmesi giderek zorlaşıyor.

Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan ebeveynler, çocuklarının geri dönme ihtimalinin her geçen yıl azaldığını söylüyor. Kimi aileler için bu durum gurur kaynağı olurken, kimi aileler için ise yalnızlık ve özlem anlamına geliyor.

Kentler Gençlerini ve Geleceğini Kaybediyor

Genç nüfusun göç etmesinin uzun vadede ciddi yapısal sonuçlar doğurabileceği öngörülüyor. Gençlerin ayrıldığı kentlerde:

•    Nitelikli iş gücü azalıyor
•    Yerel girişimcilik zayıflıyor
•    Kültürel üretim geriliyor
•    Nüfus yapısı yaşlanıyor
•    Tarım ve üretimde kuşak devamlılığı zorlaşıyor

Bu süreç yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kültürel bir dönüşümü de beraberinde getiriyor.

Geri Dönüş Mümkün mü?

Gençlerin memleketlerine dönmesini sağlayacak en önemli temel unsur istihdam olarak değerlendiriliyor. Nitelikli iş alanlarının oluşturulması, sanayi yatırımlarının artırılması, teknoloji ve girişimcilik merkezlerinin kurulması halinde tersine göçün mümkün olabileceği ifade ediliyor.

Aksi halde üniversite için çıkan gençlerin önemli bir bölümünün büyük şehirlerde kalmaya devam edeceği ve göç eğiliminin süreceği tahmin ediyor.

Bir Kuşağın Ortak Hikâyesi

Binlerce genç için hikâye çoğu zaman aynı cümleyle başlıyor:

“Üniversite okumaya gittim.”

Ancak yıllar sonra o cümlenin sonuna yeni bir ifade ekleniyor:

“Ve bir daha geri dönemedim.”

Bu nedenle genç göçü yalnızca bir nüfus hareketi değil, bir kuşağın değişen hayat hikâyesi olarak da okunuyor. Eğitim ve iş umuduyla başlayan yolculuklar, bugün kentlerin geleceğini şekillendiren en önemli toplumsal dönüşümlerden biri haline gelmiş durumda.