Hürmüz Ve Husiler

İki Boğaz, Tek Kriz

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlıyor. Babülmendep ise Kızıldeniz’in güney kapısını oluşturuyor. İran Hürmüz’de deniz trafiğini sınırlandırırken Husiler, Suudi petrolünün yönlendirildiği Kızıldeniz hattını tehdit ediyor. Böylece küresel enerji ticareti, aynı anda iki stratejik geçitte ciddi bir güvenlik ve tedarik baskısıyla karşı karşıya kalıyor.

Hürmüz Neden Önemli?

Hürmüz’den 2024 yılında günde ortalama 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçti. Bu miktar, küresel tüketimin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor. Deniz yoluyla taşınan petrolün dörtte birinden fazlası ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri de dünya ekonomisinin en kritik geçitlerinden biri olan Hürmüz’den taşınıyor.

Boğaz Gerçekten Kapalı Mı?

Hürmüz hukuken ilan edilmiş tam bir abluka altında değil. Ancak İran ile ABD–İsrail arasındaki savaş nedeniyle tanker trafiği büyük ölçüde azaldı. Gemilere yönelik saldırılar, yüksek sigorta maliyetleri ve güvenlik uyarıları geçişleri sınırlandırdı. Bu nedenle enerji piyasası, boğazı tamamen kapalı olmasa bile büyük ölçüde kullanılamayan riskli bir güzergâh olarak fiyatlıyor.

Husiler Nerede Duruyor?

Husiler Hürmüz’de değil, Yemen ve Kızıldeniz hattında etkili. İran’la yakın ilişkileri bulunan hareket; füze, insansız hava aracı ve deniz saldırısı kapasitesine sahip. Husilerin Moha Limanı ve Babülmendep çevresindeki adalarda ilerlemesi, Kızıldeniz’den geçen gemiler ile Suudi Arabistan’ın alternatif petrol ihracat güzergâhı üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

Alternatif Hat Vuruldu

Suudi Arabistan, Hürmüz’e bağımlılığı azaltmak için petrolü Doğu–Batı Boru Hattı üzerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na taşıyordu. Ancak 10 Eylül’de düzenlenen saldırı hattı devre dışı bıraktı. Yanbu’daki yüklemeler aksarken bazı teslimatlar iptal edildi. Böylece Hürmüz’ü aşmak amacıyla kullanılan en önemli ve yüksek kapasiteli alternatif güzergâhlardan biri de yara aldı.

Petrol Neden Yükseldi?

Piyasalar yalnızca kaybolan petrolü değil, kaybolabilecek üretimi de fiyatlıyor. Hürmüz’deki sınırlamalar, Husilerin ilerleyişi ve Suudi boru hattının vurulması Brent petrolü 14 Eylül’de 108 dolara kadar çıkardı. Umman üzerinden yeni sevkiyat açıklanınca fiyat 16 Eylül’de 105,83 dolara geriledi. Ancak bu düşüş, bölgesel enerji krizinin sona erdiği anlamına gelmiyor.

Kriz Halka Nasıl Yansır?

Petrol fiyatlarındaki artış yalnızca benzin ve motorini pahalılaştırmıyor. Uçak biletleri, taşımacılık, plastik, gübre, elektrik ve üretim maliyetleri de yükseliyor. Avrupa ve Türkiye gibi enerji ithalatçısı ekonomilerde enflasyon yeniden hızlanabilir. Merkez bankaları faizleri yüksek tutarken hanelerin ulaşım, ısınma, gıda ve diğer temel tüketim harcamaları belirgin biçimde artabilir.

Almanya Ve Avrupa Nasıl Etkilenir?

Almanya petrolünün tamamına yakınını ithal ettiği için fiyat artışı doğrudan akaryakıt, ısınma ve taşımacılık giderlerine yansıyor. E10 benzinin litresi 2,40 avroya ulaşırken hükümet yakıttaki KDV’yi geçici olarak yüzde 19’dan 7’ye indirmeyi tartışıyor. Avrupa genelinde pahalı enerji, sanayi üretimini zayıflatabilir, enflasyonu yükseltebilir, hane bütçelerini zorlayabilir ve Avrupa Merkez Bankası’nın faiz indirimlerini geciktirebilir.

Bundan Sonra Ne Olur?

Hürmüz trafiğinin güvenli hâle gelmesi ve Suudi boru hattının onarılması fiyatları düşürebilir. Ancak çatışmalar genişler, Husiler Babülmendep’te geçişleri engeller veya Yanbu yeniden hedef alınırsa petrol 120 doların üzerine çıkabilir. Mevcut düşüş krizin bittiğini değil, Umman üzerinden piyasaya geçici ve sınırlı miktarda yeni petrol ulaştırıldığını gösteriyor.