Jîna Mahsa Emînî

Jîna Emînî Gözaltına Alındı

13 Eylül 2022’de ailesiyle Tahran’ı ziyaret eden 22 yaşındaki Kürt kadın Jîna Emînî, İran’ın ahlak polisi tarafından zorunlu başörtüsü kurallarına uymadığı gerekçesiyle gözaltına alındı. Tanıklar, Jîna’nın gözaltı aracında ve karakolda şiddete maruz kaldığını aktardı. Bilincini kaybeden Jina, hastaneye kaldırıldı.

Gözaltından Hastaneye Uzanan Üç Gün

Jîna Emînî, gözaltına alınmasından üç gün sonra, 16 Eylül 2022’de Tahran’daki hastanede hayatını kaybetti. İran yönetimi ölümün sağlık sorunlarından kaynaklandığını savundu. Ailesi bu açıklamayı reddetti. Jîna’nın gözaltında gördüğü şiddet sonucunda öldüğü yönündeki tanıklıklar, İran rejimine karşı büyük bir öfke yarattı.

Sakız’da Yükselen Özgürlük Sesi

Jîna’nın cenazesi 17 Eylül’de memleketi Sakız’da toprağa verildi. Cenaze törenine katılan kadınlar başörtülerini çıkararak rejimi protesto etti. Kürt kadın hareketinin özgürlük sloganı “Jin, Jiyan, Azadi”, binlerce kişinin sesiyle yeniden yükseldi. Jîna’nın mezarı, kısa sürede direnişin ve ortak hafızanın simgesine dönüştü.

Direniş Dört Bir Yana Yayıldı

Sakız’da başlayan gösteriler önce Rojhilat’ın diğer kentlerine, ardından İran’ın dört bir yanına yayıldı. Kadınlar meydanlarda başörtülerini çıkardı, saçlarını kesti ve zorunlu örtünme düzenine meydan okudu. Öğrenciler, işçiler ve farklı halklardan milyonlar, Jîna’nın adı etrafında rejime karşı birleşerek özgürlük talebini yükseltti. Avrupa’da bir çok şehirde destek eylemleri yapıldı.

Rejim Direnişi Şiddetle Bastırmaya Çalıştı

İran güvenlik güçleri protestoları gerçek mermi, kitlesel gözaltılar, işkence ve idamlarla bastırmaya çalıştı. Kadınlar ve çocuklar dahil yüzlerce insan öldürüldü, binlerce kişi tutuklandı. İnternet erişimi sınırlandırıldı ve haber akışı engellendi. Buna rağmen sokaklarda, üniversitelerde ve cezaevlerinde direnişin sesi tamamen susturulamadı.

Kürt Kadınlarının Sloganı Sınırları Aştı

“Jin, Jiyan, Azadi” sloganı Kürdistan’dan İran’a, ardından dünyanın farklı ülkelerindeki meydanlara yayıldı. Kadınların öncülük ettiği gösteriler, zorunlu başörtüsüne karşı bir itirazın ötesine geçti. Slogan; erkek egemenliğine, devlet şiddetine, ulusal baskıya ve eşitsizliğe karşı evrensel bir özgürlük çağrısına dönüştü.

Kadınlar Baskılara Rağmen Geri Çekilmedi

Ağır baskılara rağmen İran’daki çok sayıda kadın kamusal alanlarda zorunlu başörtüsü kurallarına karşı çıkmayı sürdürdü. Rejim yeni cezalar, gözetim sistemleri ve kapatma kararlarıyla denetimi güçlendirmeye çalıştı. Kadınların gündelik yaşamda gösterdiği sivil itaatsizlik, Jîna’nın ardından başlayan hareketin yalnızca meydanlarda değil, hayatın içinde devam ettiğini gösterdi.

Dördüncü Yılında Jina Yaşıyor

Jîna Emînî’nin ölümünün üzerinden dört yıl geçti. İran’da baskılar, tutuklamalar ve idamlar sürüyor. İran’daki emek ve sivil toplum örgütleri özgürlük, eşitlik ve idamların kaldırılması çağrısını yineliyor. Jîna’nın adı bugün teslim olmayan kadınların ortak mücadelesinin simgesi olarak yaşıyor.