“Savaş ve Barışa Sinema Üzerinden Bakış”

Kendimizden ve ülke gerçeklerinden kaçamadığımız, tersine daha derin bir dalış yaptığımız bir aralıktan geçiyoruz. Sinema, bu aralıkları anlamamıza yardımcı olan en özgün sanat alanı. Bir yılı aşkındır gündemimiz barış ve savaş! 
Barış nedir, savaş nedir, nasıl inşa edilirler, bireysel ve kolektif bağlamları nasıl işler? Onlarca çerçeve, onlarca mesele…
Buradan hareketle bugünlerin siyasal-toplumsal gelişmelerin ruhunu da anlamamıza yarayacak yedi film önermek istedim. 
Nedeni basit; tarif edemediğiniz duygularımıza belki denk gelen bir şey çıkar.

1.    Idi i smotri
Elem Klimov'un başyapıtı, bilinen en etkili savaş karşıtı filmlerin başında geliyor. Film ile birlikte yeryüzünde var olan cehenneme doğrudan iniş yapıyorsunuz. Film boyunca temposu düşmeyen ve katlanılmaz bir hal alan hiper realizm ile süren film, bizleri Nazi vahşetine tanık olan Belaruslu bir çocuk olan Flyora'nın gözünden sürükler. Filmin başında yaşam parıltısı taşıyan gözler, filmin sonunda tanınacak halde değildir. Savaşı bir ihlal olarak kodlayan film, gerçek olaylara da gönderme yapar. Savaş insana ne yapar sorusunun zirve bir cevabını görmek için bakılmalı.
 

2.    The Pearl Button
Patricio Guzmán’ın tarihe geçen işlerinden. Evrendeki suyun oluşumdan başlayan ve ne alaka diyerek başladığınız belgesel, final kısmı ile sizi yerine çakıyor. Tarihin tümü birbiri ile bağlantılıdır dediğiniz ve bir ulusun suçlarının asla kaybolmayacağını anladığınız bu eser, bir hafıza olayıdır. Bir düğme, nasıl olur da iki farklı yüzyıldaki iki farklı vahşeti simgeler? Bir düğme yıllar sonra bir okyanusun dibinde nasıl bulunabilir?
 

3.    A Hidden Life
Nihai isyan eylemi, bireyin kendi vicdanını koruması mıdır? Eğer öyleyse tek bir direniş de dünyanın gidişatını değiştirebilir. Hitler'e sadakat yemini etmeyi reddeden, ahlaki duruşu ile protesto eden biri, tek başına ne kadar yol alabilir? Film, totaliterliğin bir topluluğun dokusuna nasıl sızdığını ustaca tasvir ediyor. Film, ruhun politikasına da örnek teşkil ediyor.
 

4.    The Act of Killing
Devrim niteliğinde bir iştir. Kamera faillerin üzerine çevrilerek, insanlık dışı bir grotesk gerçekliğine evrilir. Bu belgesel iktidarın karanlık yanına devasa bir yarıktan bakıyor. Devletin ve paramiliter grupların ölüm üzerinden nasıl bir egemenlik inşa ettiğini çarpıcı bir şekilde göreceğiniz ender bir yapıt. Belgeselden bir cümle ile ifade edecek olursak, Bir replikle gidersem, “Cinayet işlemek dünya üzerindeki en kötü suçtur fakat burada asıl önemli olan suçluluk duymamanın bir yolunu bulabilmektir. Bana kalırsa cinayet işlemek için en önemli şey düzgün bir mazeret bulmaktır” denmesi muazzam bir ufuk açar günümüze ve yaşananlara.

5.    Kör Noktada
Bu filme dair iddiam şudur: Kürt meselesini, topyekün savaş ve barış bağlamında, şimdiye kadar en iyi anlatan, en iyi gören filmdir. Rashamon tarzı bir anlatı ile derin devletin dehlizlerine inmek veya Deleuzyen bir bakışla Kürt meselesine iniş… Bir hayalet imgesinde ilerleyen mesele, “Bana adını söyle” diyen esas soruda demirleniyor. “Kürde musallat olanlar kimlerdir? Bunun adını söyleyin” diyen bir filmle karşı karşıyayız.

6.    Nanjing! Nanjing!
Bu siyah-beyaz epik film, 1937 Nanjing Katliamı'nın tüm dehşetiyle ve acımasız bir yolla, korkunç dediğimiz tüm işlerin insanlar tarafından nasıl işlediğine de mim koyar. Düşündürücü çokça replik, savaşın dehşeti ile bölünüyor. The Guardian’ın deyimi ile film, “durmaksızın, unutulmaz derecede korkunç” bir gerçekçilik sunar. Bu gerçekliği bilmek aynı zamanda bir görev.
 

7.    Battle of Algiers
Pentagon’ın zamanında eğitimlerde kullandığı film. Binlerce direniş örgütüne ilham olan sinematik ders filmi…
Direniş nasıl olur, ne yapmak gerek, savaşanlarla nasıl baş edilir sorularına bu film ile cevaplar arıyor ABD…
Zamanının çok ötesinden bir öngörü ile bugüne bakan film, “günümüzde yaşadığımız dehşetli dünyayı önceden görmüş” ender işlerden. Şiddet ne kadar yoğunsa özgürlük arzusu da o kadar yoğundur. Haliyle bu film, bir filmden fazlasıdır.

IMDB linkleri
Sedef Düğme - https://www.imdb.com/title/tt4377864/
A hidden life - https://www.imdb.com/title/tt5827916
Kör noktada - https://www.imdb.com/title/tt26448958
The act of killing - https://www.imdb.com/title/tt2375605
Battle of Algiers - https://www.imdb.com/title/tt0058946
Idi i smotri - https://www.imdb.com/title/tt0091251
Nanjing! Nanjing! - https://www.imdb.com/title/tt1124052