Cesaretin Simgesi

Bursaspor–Somaspor maçında bir grup taraftarın Leyla Zana’ya yönelik küfürlü ve ırkçı tezahüratları kameralara yansıdı. Görüntülerin sosyal medyada yayılması üzerine olay büyük tepki çekti; toplumun farklı kesimlerinden kınama mesajları geldi ve “kin ve nefret suçu” kapsamında işlem yapılması çağrıları yükseldi. Leyla Zana’nın siyasi portresi ise tek bir Kürtçe cümleyle başlayıp onlarca yıla yayılan bir direniş ve barış hikâyesi olarak hafızalardaki yerini koruyor.

Erken Yaşamı ve Siyasi Uyanış

Leyla Zana, 3 Mayıs 1961'de Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde doğdu. 14 yaşında kuzeni Mehdi Zana ile evlendi. Eğitimini tamamlayamadı, ancak eşinin 1980 darbesinde tutuklanmasıyla siyasi bilinç kazandı. Okuma-yazma öğrendi, hapisteki mahkumlar için farkındalık çalışmaları yaptı.

1991 Kürtçe Yemin Krizi ve İlk Cezaevi Süreci

1991'de SHP'den Diyarbakır milletvekili seçildi, Türkiye'nin ilk Kürt kadın vekili oldu. Yemin töreninde Kürtçe cümle eklemesi ve Yeşil-Sarı-Kırmızı bandajıyla  büyük kriz yarattı. DEP üyesi olarak 1994'te tutuklandı, PKK üyeliği ve ihanet suçlamasıyla 15 yıl hapis cezası aldı. 2004'te serbest kaldı.

Öcalan, Barzani ve Talabani ile İlişkiler

Zana, 2008'de bir konuşmada Öcalan, Barzani ve Talabani'yi Kürt liderleri olarak anarak hapis cezası aldı. Çözüm sürecinde İmralı'da Öcalan'la görüştü, mesajlarını Barzani ve Talabani'ye iletti. 2015'te mektuplarını dışarıya iletti, Kürtler arası diyalog ve Kürt ulusal kongresi çalışmalarında yer aldı.

Uluslararası Ödüller ve Son Siyasi Kariyer

1995'te Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü ve Rafto Ödülü aldı, Amnesty International tarafından vicdan mahkumu ilan edildi. 2011-2018 arası milletvekilliği yaptı, 2018'de devamsızlık nedeniyle düşürüldü. Çeşitli davalarda propaganda suçlamalarıyla yargılandı, Kürtler için federalizm önerdi. Barış savunucusu olarak tanındı.

Bir Cümleden Bir Tarihe

Cezaevine girmesinin ardından Leyla Zana ismi Kürtler arasında güçlü bir simgeye dönüştü; çocuklara adı verildi, şarkılarda ona seslenildi. Kürt siyasetinde kadının direniş ve temsil figürü oldu.

Leyla Zana’nın siyasi portresi, tek bir Kürtçe cümleyle başlayıp onlarca yıla yayılan bir direniş ve barış hikayesidir. Cezaeviyle sınanmış, Meclis’le dışlanmış, uluslararası alanda tanınmış bu figür. Onun hikayesi, Kürt siyasetinin hem acılarını hem de ısrarını anlatır.