Dengbêjler Sınırları Aştı, Kilamlar Kimliği Yaşattı

Sovyetler Kürtleri Unutmadı

Erivan Radyosu, Sovyetler Birliği döneminde 1955’te Kürtçe test yayınına başlayan radyoda başlangıçta haftada üç gün 15 dakika haber yayını yapılıyordu. Radyonun şefliğini iki yıl boyunca Casimê Celîl (1955-1956) yaptı. İlk spikeri de Eznîva Reşîd idi. Sovyet yönetimi farklı halklara kültürel alan açarken Kürtlere de Kürtçe yayın imkânı tanıdı. Bu adım, Kürtler için sadece bir radyo değil, yasaklı topraklardan duyulamayan bir sesin yeni mekânı oldu. Erivan Radyosu böylece tarihe kültürel bir okul olarak geçti.

Yasaklı Dilin Kürtçe Frekansı

Türkiye, Irak, İran ve Suriye’de yasaklanan Kürtçe, Erivan Radyosu’nda özgürce yankılandı. Haber bültenleri, müzik programları ve edebiyat köşeleriyle dilin yaşatılmasına büyük katkı sağladı. Kürtler için bu radyo sadece bir frekans değil, kimliğin hayatta kalmasının da sembolüydü. “Erivan’dan yükselen her söz, yasaklara karşı bir duruştu.”

Emeklerle Var Olan Ses Kürtlere Ulaştı

Keremê Seyad’ın haber sunuculuğu, Meyremxan ve Karapetê Xaço’nun dengbêjliği, Aram Tigran’ın müziği, Ayşe Şan’ın sesi… Hepsi Erivan Radyosu’nun belleğinde yer aldı. Bu isimler, hem sesiyle hem emeğiyle Kürt halkına moral oldu. Radyo, onların çabasıyla bir kültür merkezi, bir hafıza mekânı, bir dayanışma alanı haline geldi.

Sürgünlerin ve Acıların Radyosu

Erivan Radyosu, sadece bir radio değil aynı zamanda ; sürgün edilen, katliamlardan sağ çıkan Êzidî ve Ermenilerin yarattığı bir kültür ocağıydı. Vatanından koparılan, malı-mülkü talan edilen, kızları zorla ailelerinden koparılan bu halklar, Kürtçe müzik ve kültürü yaşatarak hafızayı korudu. Bu yüzden radyo, sadece ses değil; acıya karşı direncin de adıydı.

Dengbêjlik Meydanlardan Radyolar Aracılığıyla Evlere Girdi

Radyo, Dünya müziğinde sadece Kürtlere özgü olan dengbêjlik geleneğininde  kayıt altına alınmasına vesile oldu, kilamları halka ulaştırdı. Geleneksel sözlü Kürt kültürü zamanla Modern Kürt müziğiyle burada buluştu. Erivan’ın arşivleri, bugün hâlâ Kürt müziğinin hafızasıdır. “Her bir stran, sınırları aşan bir direniş; her bir dengbêj, tarihin canlı şahidi” olarak radyonun katkısıyla bugüne ulaştı.

Böylece dengbêjlik sadece köy meydanlarından değil, artık şehirlerdeki evlerin içine de girdi. Bugün birçok dengbêj eseri, Erivan Radyosu’nun arşivleri sayesinde kaybolmaktan kurtuldu.

Êrîvan Mirası Bugünün İlham Kaynağı

Erivan Radyosu, günümüz Kürt medyasının ilham kaynağı oldu. Med Tv’den Sterk TV’ye Onlarca Kürt televizyon ve radyosu bu uzanan çizgide var oldu, Kürtçe’nin sesi hâlâ sınırları aşıyor. Radyonun bıraktığı miras, kolektif bir kültürel direnişin temeli olarak yaşamakta. Bugün her Kürt için Erivan Radyosu, “yasaklara rağmen konuşan, şarkı söyleyen, varlığına sahip çıkan bir halkın sesi”dir.