Enfal:

1988 yılında Saddam Hüseyin (Baas) rejimi tarafından Kürtlere karşı yürütülen Enfal Operasyonu, yalnızca bir askeri harekat değil; sistematik bir yok etme ve zorla göç politikasıydı. On binlerce insan kaybedildi, binlerce köy yerle bir edildi, kimyasal silahlar kullanıldı. Enfal, Kürt tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak kayıtlara geçti.

Neden Enfal?

Saddam Hüseyin liderliğindeki Baas rejimi, İran-Irak Savaşı’nın yarattığı kaosu fırsat bilerek kuzeydeki Kürt muhalefetini tamamen tasfiye etmeyi hedefledi. “Enfal” adı, Kur’an’daki Enfal Suresi’nden alınarak rejim tarafından meşrulaştırıcı bir çerçeveye oturtuldu. "Ganimet" anlamına gelen Enfal ismi verilen sekiz aşamalı harekat, Ali Hasan el-Mecid komutasında yürütüldü. Harekatın temel stratejisi, kırsal bölgeleri "yasaklı alan" ilan ederek buralardaki yaşam belirtilerini tamamen silmek.

Kimyasal Silahın Gölgesi

16 Mart 1988’de Helebçe kenti kimyasal silahlarla bombalandı. Bu saldırı, Enfal sürecinin en sembolik ve en görünür yüzü oldu. Saldırıda yaklaşık 5 bin sivil yaşamını yitirdi. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar birkaç dakika içinde zehirli gazdan etkilendi. Uluslararası kamuoyu olay karşısında geç ve sınırlı bir tepki verdi. Halepçe, Kürtler için bir hafıza mekânı ve soykırımın simgesi haline geldi.

Kayıplar, Toplu Mezarlar

İnsan hakları raporlarına göre 100 binden fazla Kürt Enfal sürecinde kaybedildi. Irak’ın farklı bölgelerinde toplu mezarlar yıllar sonra ortaya çıkarıldı. Birçok aile hâlâ yakınlarının akıbetini bilmiyor. Özellikle genç ve orta yaşlı erkeklerin sistematik biçimde infaz edildiği belgelerle ortaya kondu. Bu durum, Enfal’in yalnızca askeri değil, demografik bir mühendislik operasyonu olduğunu gösteriyor

Hukuki Yüzleşme

2003 yılında Baas rejiminin devrilmesinin ardından kurulan Irak Yüksek Ceza Mahkemesi, Enfal dosyasını kapsamlı şekilde inceledi. Mahkeme, operasyonun belirli bir etnik grubu yok etme kastı taşıdığına hükmederek süreci "soykırım" olarak tescilledi. "Kimyasal Ali" lakaplı El-Mecid, insanlığa karşı işlediği bu suçlar nedeniyle idam edildi. Bugün birçok Avrupa ülkesi, bu trajediyi resmen soykırım olarak tanıyarak kurbanların anısını uluslararası düzeyde onurlandırmaktadır.

Enfal ve 182 Bin Sivil

Irak’ta Baas rejimi tarafından 1986-1989 yılları arasında Kürt halkına karşı yürütülen El-Enfal operasyonu; sistematik imha yöntemleri, kimyasal silah kullanımı ve toplu tehcir uygulamalarıyla modern tarihin en karanlık etnik temizlik hareketlerinden biri olarak kaydedilmiştir. Yaklaşık 182.000 sivilin hayatını kaybettiği bu süreç, uluslararası hukukta soykırım olarak tanımlanmakta ve bölgenin toplumsal hafızasında derin bir yara teşkil etmektedir.